{"id":1024,"date":"2023-03-30T07:39:38","date_gmt":"2023-03-30T05:39:38","guid":{"rendered":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/?p=1024"},"modified":"2023-04-28T06:52:04","modified_gmt":"2023-04-28T04:52:04","slug":"fantastyka-i-polityka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/?p=1024","title":{"rendered":"Fantastyka i polityka"},"content":{"rendered":"\n<p>Wersja tekstowa mojej prelekcji z konwentu Zjava 2023. Przerobiona p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c na wideoesej.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Polityka i fantastyka \u2013 czy mo\u017cemy nie miesza\u0107 polityki do hobby?\" width=\"629\" height=\"354\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/1HtfkZl7hQA?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">1. Nie mieszajmy polityki do hobby<\/h2>\n\n\n\n<p>Ten tekst powsta\u0142, bo o raz zbyt du\u017co us\u0142ysza\u0142em \u201enie mieszajmy polityki do fantastyki\u201d, albo \u201eNa moim profilu gadamy o graniu w erpe\u017cki, nie o polityce\u201d, jest te\u017c wersja \u201eta grupa jest do dyskusji o hobby nie o\u2026\u201d mo\u017cecie sobie spokojnie dopisa\u0107 reszt\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Faktem jest, \u017ce cz\u0119sto, gdy wje\u017cd\u017caj\u0105 tematy polityczne, dyskusja w fandomie zmienia si\u0119 w zapasy nafutrowanych nied\u017awiedzi w smalcu. Moim zdaniem nie usprawiedliwia to jednak podnoszenia tych postulat\u00f3w \u2014 bo one s\u0105 po prostu nierealizowalne. Zanim przejd\u0119 do tego, dlaczego tak uwa\u017cam, chcia\u0142bym zastanowi\u0107 si\u0119 nad tym, jak mo\u017cna rozumie\u0107 tytu\u0142owe zdanie.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Po pierwsze mo\u017ce to znaczy\u0107, \u017ce fantastyka nie jest polityczna albo kiedy\u015b taka nie by\u0142a (a potem przyszli \u017ali milenialsi i wszystko popsuli).<\/li>\n\n\n\n<li>Mo\u017ce te\u017c znaczy\u0107, \u017ce czytaj\u0105c fantastyk\u0119, nale\u017cy konteksty i interpretacje polityczne po prostu ignorowa\u0107 i wyrzuca\u0107 do kosza.<\/li>\n\n\n\n<li>Mo\u017ce te\u017c chodzi\u0107 o fandom jako przestrze\u0144 bez polityki, o to, \u017ceby\u015bmy wchodz\u0105c na konwent, grup\u0119 albo po prostu do dyskusji o ksi\u0105\u017ckach czy grach polityk\u0119 zostawiali za drzwiami.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>B\u0119d\u0119 te interpretacje atakowa\u0107 po kolei.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">2. Co to jest polityka<\/h2>\n\n\n\n<p>\u017beby\u015bmy nie poruszali si\u0119 jak pijany zaj\u0105c w kapu\u015bcie, spr\u00f3bujmy trzyma\u0107 si\u0119 jakich\u015b definicji. Skracaj\u0105c i upraszczaj\u0105c do b\u00f3lu \u2013 nie jeste\u015bmy w ko\u0144cu na seminarium z politologii \u2013 mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o dw\u00f3ch aspektach tego, czym jest polityka.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>\u015arodki i dzia\u0142ania w celu zdobycia w\u0142adzy. Czyli powiedzmy, jak Tusk knuje z Lannisterami, \u017ceby wbi\u0107 w sztylet w plecy Kaczy\u0144skiemu sprzymierzonemu z Bene Gesserit to jest polityka. Przeciwko takiej polityce&nbsp; w tekstach kultury raczej nikt nie protestuje, inaczej Gra o Tron nie sprzedawa\u0142aby si\u0119 tak dobrze.<\/li>\n\n\n\n<li>Polityka to te\u017c cele tych dzia\u0142a\u0144 \u2013 czyli to, jak chcemy kszta\u0142towa\u0107 nasz\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 przestrze\u0144, nasze pa\u0144stwo i \u017cycie. I to o tym znaczeniu b\u0119dziemy m\u00f3wi\u0107 tutaj. Dlatego, \u017ce je\u017celi tego typu motywy pojawiaj\u0105 si\u0119 w fantastyce, to bardzo cz\u0119sto zwiastuje to nadej\u015bcie pot\u0119\u017cnej g\u00f3wnoburzy.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">3. Rys historyczny<\/h2>\n\n\n\n<p>W 1939 roku w Nowym Jorku odby\u0142 si\u0119 pierwszy konwent. Pierwszy konwent i od razu pierwsza inba o polityk\u0119. Przewodnicz\u0105cy imprezy wykluczy\u0142 z niej grup\u0119 lewicuj\u0105cych Futurian z Donaldem Wolheimem (seria <em>Don Wollheim proponuje<\/em>) i Frederickiem Pohlem (<em>Gateway brama do gwiazd<\/em>) na czele. To tak, gdyby\u015bcie pytali, jak dawno fantastyka i polityka si\u0119 mieszaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Na naszym podw\u00f3rku mieli\u015bmy co\u015b takiego jak fantastyka socjologiczna, czyli to, co uprawiali Janusz A. Zajdel czy Wnuk Lipi\u0144ski. Wulgaryzuj\u0105c straszliwie: to by\u0142 taki gatunek SF, gdzie autor pisa\u0142 o PRL-u czy innej w\u0142adzy autorytarnej, tyle \u017ce jej funkcjonariuszom przykleja\u0142 zielone czu\u0142ki i udawa\u0142, \u017ce to kosmici, \u017ceby oszuka\u0107 cenzur\u0119. Z kolei smutny pan z ulicy Mysiej, kt\u00f3ry doskonale widzia\u0142 komunist\u00f3w w czu\u0142kach, te\u017c udawa\u0142, \u017ce to kosmici. I wszyscy mieli udzia\u0142 w zyskach.<\/p>\n\n\n\n<p>Mo\u017cemy jeszcze wspomnie\u0107 Heinleina z <em>Luna to surowa Pani<\/em> gdzie po raz pierwszy masowo pojawi\u0142y si\u0119 s\u0142ynne \u201edarmowe obiady, kt\u00f3rych nie ma\u201d. Le Guin z <em>Wydziedziczonymi<\/em>, gdzie wprost zderza wizje spo\u0142ecze\u0144stwa kapitalistycznego z alternatywami.<\/p>\n\n\n\n<p>Naprawd\u0119 polityka by\u0142a zwi\u0105zana z fantastyk\u0105 na d\u0142ugo przed XXI wiekiem.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">4. Subtelna relacja z przysz\u0142o\u015bci\u0105.<\/h2>\n\n\n\n<p>Nie zajmuje si\u0119 przewidywaniem przysz\u0142o\u015bci a zapobieganiem im \u2013 to cytat przypisywany Rayowi Bradburemu (<em>Kroniki Marsja\u0144skie<\/em>) Ta ksi\u0105\u017cka to zreszt\u0105 fascynuj\u0105ca diagnoza ameryka\u0144skiego spo\u0142ecze\u0144stwa, kolonializmu i paru innych ewidentnie \u201epolitycznych\u201d temat\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ale ja nie o tym. Science fiction ma bardzo subteln\u0105 relacj\u0119 z przysz\u0142o\u015bci\u0105. Ka\u017cda wizja mo\u017cliwego \u015bwiata to nie tylko futurologia, ale te\u017c g\u0142os nad tym, jaka ta przysz\u0142o\u015b\u0107 powinna by\u0107. Science fiction to samoniespe\u0142niaj\u0105ca si\u0119 przepowiednia \u2013 poniewa\u017c pokazuje nam konsekwencje pewnych dzia\u0142a\u0144, pozwala ich unikn\u0105\u0107.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Harry Harrison przestraszony Mathuzianskim raportami Klubu Rzymskiego napisa\u0142 <em>Przestrzeni! Przestrzeni!<\/em> (mo\u017cecie to zna\u0107 jako <em>Soylent Green<\/em>, bo pod takim tytu\u0142em by\u0142o ekranizowane). Wizja skrajnie przeludnionej planety, gdzie \u017cywimy si\u0119 przerobionymi ludzkimi zw\u0142okami, jest zar\u00f3wno pewnym przewidywaniem mo\u017cliwej przysz\u0142o\u015bci, jak i apelem: \u201eHej! Mo\u017ce by\u015bmy co\u015b zrobili, \u017ceby tak nie sko\u0144czy\u0107\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Po drugiej stronie jest Star Trek. Je\u015bli spojrzymy poza to, co dzieje si\u0119 na mostku Enterprise i przyjrzymy si\u0119 temu, jak jest zbudowana Federacja, to znajdziemy tam prawie \u201eW pe\u0142ni zautomatyzowany luksusowy gejowski komunizm w kosmosie\u201d. Literalnie. I to te\u017c jest bardzo silny, idealistyczny postulat jak powinni\u015bmy urz\u0105dza\u0107 nasz \u015bwiat.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak ju\u017c wspomnia\u0142em, tym jak urz\u0105dzamy nasz \u015bwiat, zajmuje si\u0119 polityka.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">5. Technologia nieszcz\u0119\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n<p>Jest takie powiedzenie, \u017ce je\u017celi chcesz napisa\u0107 dobre SF, musisz wymy\u015bli\u0107 technologi\u0119 i zastanowi\u0107 si\u0119 kto b\u0119dzie przez ni\u0105 nieszcz\u0119\u015bliwy.<\/p>\n\n\n\n<p>Z tego za\u0142o\u017cenia wyrasta cyberpunk \u2014 ca\u0142y gatunek, kt\u00f3ry kontrastuje niesamowicie wysoki rozw\u00f3j technologii z brudnym punkowym \u017cyciem bohaterek. Ludzie w cyberpunku nie s\u0105 nieszcz\u0119\u015bliwi z powodu wszczep\u00f3w i laser\u00f3w per se. S\u0105 nieszcz\u0119\u015bliwi z powodu tego, jak jest urz\u0105dzony ich \u015bwiat i tego, \u017ce korporacje wykorzystuj\u0105 technologie, \u017ceby zwi\u0119kszy\u0107 swoj\u0105 w\u0142adz\u0119 kosztem zwyk\u0142ych obywateli. Cyberpunk to nie tylko neony wystaj\u0105ce z ka\u017cdego elementu stroju bohatera. Cyberpunk to strach przed tym, \u017ce sprywatyzowana policja u\u017cyje na tobie neonowej jarzeni\u00f3wki jako pa\u0142ki albo dilda.<\/p>\n\n\n\n<p>W 2021 wysz\u0142a ksi\u0105\u017cka Machinehood S.B. Divya. To troch\u0119 postcyberpunk, gdzie wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 przedstawionego \u015bwiata jest to, \u017ce spora cz\u0119\u015b\u0107 ludzi ca\u0142y czas jest na chemicznym wspomagaczu (takie fancy amfetaminy). Nie dlatego, \u017ceby imprezowa\u0107 czy walczy\u0107, ale dlatego, \u017ceby na rynku pracy mie\u0107 szans\u0119 konkurowa\u0107 ze sztucznymi inteligencjami. To, kto kontroluje sztuczne inteligencje i dlaczego zamiast do budowy lepszego \u015bwiata s\u0105 wykorzystywane do grindowania zwyk\u0142ych ludzi dla zysku, jest w\u0105tkiem politycznym.<\/p>\n\n\n\n<p>My\u015bl\u0105c o SF zbyt cz\u0119sto zastanawiamy si\u0119, co dana technologia robi \u2013 np. pozwala nam skaka\u0107 przez portale i robi\u0107 piu piu z laserka, a za rzadko komu to robi i dla kogo.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Technologia to klocki, z kt\u00f3rych mo\u017cemy zbudowa\u0107 zar\u00f3wno Lemowsk\u0105 Najwy\u017csz\u0105 Faze Rozwoju, jak i sm\u0119tn\u0105 dystopi\u0119. To kt\u00f3r\u0105 wizj\u0119 wybiera autorka i co my zbudujemy z tych klock\u00f3w \u2013 to polityka.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">6. Zaanga\u017cowane z definicji<\/h2>\n\n\n\n<p>Science fiction to opowie\u015bci o \u015bwiatach mo\u017cliwych. Dlatego uwa\u017cam, \u017ce jest politycznie zaanga\u017cowane niejako z definicji. Zajmuje si\u0119 tym, co mo\u017ce, ale nie musi czeka\u0107 nas jako ludzko\u015b\u0107, a wi\u0119c tym, co jest efektem dzia\u0142a\u0144 polityki (i rozwoju technologii :)).<\/p>\n\n\n\n<p>Jest takie \u015bwietne opowiadanie \u201eUnauthorized Bread\u201d Doctorowa (2019). Opowiada o dziewczynie i jej piekarniku. Piekarniku, w kt\u00f3rym da\u0142o si\u0119 podgrzewa\u0107 tylko chleb konkretnej firmy. Dlaczego? Bo korporacja t\u0142umaczy to konieczno\u015bci\u0105 utrzymania jako\u015bci i ochrony w\u0142asno\u015bci intelektualnej kodu apki. Wcale nie ch\u0119ci\u0105 sformowania pionowego monopolu. Historia o dziewczynie, kt\u00f3r\u0105 jailbrejkowanie tostera popycha na fascynuj\u0105c\u0105 drog\u0119 odzyskiwania podmiotowo\u015bci i kontroli nad swoim \u017cyciem brzmi mo\u017ce absurdalnie. Przypomnijmy sobie jednak trwaj\u0105ce par\u0119 lat temu awantury o nieautoryzowane tusze do drukarek. Ich historia nie znalaz\u0142a rozwi\u0105zania technologicznego a polityczne, bo to Unia nak\u0142ada na Hewlett Packarda kary za utrudnianie korzystania z zamiennik\u00f3w.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kiedy czytamy o relacjach miedzy technologia a naszym \u017cyciem ten aspekt polityczny, spo\u0142eczny zawsze gdzie\u015b tam jest, czasem bardziej na wierzchu, czasem bardziej ukryty, ale nie mo\u017cemy go wyrugowa\u0107 ca\u0142kowicie. Stwierdzenie, jakiej przysz\u0142o\u015bci by\u015bmy nie chcieli i jak j\u0105 omin\u0105\u0107 jest esencja polityki. Dlatego fantastyka nie mo\u017ce by\u0107 niepolityczna.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">7. Gobliny i lasery<\/h2>\n\n\n\n<p>No dobrze, ale mo\u017ce akurat kto\u015b chce powiedzie\u0107 \u201eJa chc\u0119 czyta\u0107 tylko o goblinach i laserach\u201d nie widz\u0119 w\u0105tk\u00f3w, o kt\u00f3rych tu m\u00f3wisz. Po pierwsze \u2013 To super \u2013 ja te\u017c lubi\u0119 poczyta\u0107 po prostu o robieniu piu piu z laserka.<\/p>\n\n\n\n<p>Po drugie zar\u00f3wno ty, jak i ja mo\u017cemy nie widzie\u0107 pewnych kontekst\u00f3w tekstu. Jestem bia\u0142ym heteroseksualnym facetem po 30 z akceptowalnie niez\u0142a praca. Co oznacza np., \u017ce pewne rzeczy, na kt\u00f3re \u0142atwo zwr\u00f3c\u0105 uwag\u0119 grupy nieuprzywilejowane (kobiety, mniejszo\u015bci), mog\u0105 mi umkn\u0105\u0107. Nie widz\u0119 ich, bo mam komfort nieinteresowania si\u0119. Tak jak przedstawiciel klasy wy\u017cszej mo\u017ce ignorowa\u0107 debat\u0119 o publicznej s\u0142u\u017cbie zdrowia (w przeciwie\u0144stwie do osoby pracuj\u0105cej za minimaln\u0105). Ka\u017cdy z nas ma jakie\u015b \u015blepe punkty i tematy, kt\u00f3rych w naturalny spos\u00f3b nie zauwa\u017ca. To wi\u0119c, \u017ce czytamy wy\u0142\u0105cznie o goblinach z laserami, mo\u017ce by\u0107 z\u0142udn\u0105 iluzj\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Problem te\u017c w tym, \u017ce pewne rzeczy aktywuj\u0105 nasz radar znacznie \u0142atwiej ni\u017c inne. We\u017amy seri\u0119 o Honor Harrington Davida Webera. To dobre militarne SF gdzie walcz\u0105 ze sob\u0105 dwa kosmiczne pa\u0144stwa. Jedno z nich jest troch\u0119 przemalowan\u0105 napoleo\u0144sk\u0105 Francj\u0105, a drugie Wielk\u0105 Brytani\u0105 z analogicznego okresu. Zabawnie robi si\u0119, kiedy wczytamy si\u0119 g\u0142\u0119biej w to, jak ci \u017ali (Rzecz jasna Neo-Francuzi) s\u0105 przedstawiani. Praprzyczyna ich problem\u00f3w bierze si\u0119 z tego, \u017ce nie bilansuj\u0105 swojego bud\u017cetu i wydaj\u0105 za du\u017co na programy socjalne. Maj\u0105 nawet uniwersalny doch\u00f3d podstawowy! Jak mia\u0142em 16 lat to \u0142yka\u0142em to jak bia\u0142y wieloryb Ahaba \u2013 przecie\u017c to \u201eJezu komunis\u201d. Teraz kiedy wiem troszeczk\u0119 wi\u0119cej o ekonomii i znam inne punkty widzenia wyra\u017anie widz\u0119, \u017ce autor \u015bwiadomie b\u0105d\u017a nie, wrzuci\u0142 to swoje uprzedzenia i pogl\u0105dy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Te rzeczy, kt\u00f3re uwa\u017camy za oczywiste i s\u0105 zgodne z naszymi pogl\u0105dami albo z przyj\u0119tym status quo w spos\u00f3b, uznajemy za naturalne i nie odbieramy ich jako polityczne. Rzeczy postuluj\u0105 zmian\u0119, naruszaj\u0105ce nasz obraz \u015bwiata s\u0105 w \u0142atwiej klasyfikowane jako \u201epolityczne\u201d. Tak w memach, \u017ce s\u0105 tylko dwie p\u0142cie, ta, do kt\u00f3rej przywykli\u015bmy i polityczna. Dlatego pogl\u0105dy progresywne stoj\u0105 tu na przegranej pozycji. J<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">8. A co z fantasy?<\/h2>\n\n\n\n<p>Kto\u015b m\u00f3g\u0142by si\u0119 spyta\u0107 co z fantasy? Przecie\u017c opowiadam ca\u0142y czas g\u0142\u00f3wnie o SF. To samo moim zdaniem. Co prawda na \u015ar\u00f3dziemiu czy Narnii nie ci\u0105\u017cy bycie potencjalnie mo\u017cliwym \u015bwiatem. Niemniej jednak budujemy je, podlewaj\u0105c nasz\u0105 wyobra\u017ani\u0105 r\u00f3\u017cne mity, legendy i fragmenty naszej kultury. I razem z nimi ten kontekst autorzy (czasem mniej, czasem bardziej) \u015bwiadomie przenosz\u0105 do fantastycznych tekst\u00f3w kultury.<\/p>\n\n\n\n<p>Pami\u0119tam jak kiedy\u015b pokazywa\u0142em komu\u015b Dungeons and Dragons. Po walce, jeden z graczy rzuca: \u201e\u2026dobra ja mam profiszensy w medycynie, to chcia\u0142bym nas uleczy\u0107, \u017ceby hp odzyska\u0107\u201d. Bardzo by\u0142 zdziwiony, kiedy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce umiej\u0119tno\u015b\u0107 medycyna zupe\u0142nie do tego nie s\u0142u\u017cy, a \u017ceby odzyska\u0107 hapy, musisz zap\u0142aci\u0107 jakimi\u015b zasobami (potkami, kom\u00f3rkami czar\u00f3w czy z\u0142otem). Dla ludzi w stanach gdzie dedeczki powsta\u0142y to zupe\u0142nie naturalne. Tymczasem europejscy gracze, wychowani w krajach z powszechnie dost\u0119pn\u0105 i darmow\u0105 s\u0142u\u017cb\u0105 zdrowia si\u0119 dziwi\u0105. Tak\u017ce polityka wkrada si\u0119 nawet tam, gdzie jej zupe\u0142nie nie si\u0119 nie spodziewamy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Fantasy bardziej ni\u017c SF jest te\u017c nara\u017cone na bias obrony status quo. Standardowa (cho\u0107 na szcz\u0119\u015bcie szybko dezaktualizuj\u0105ca si\u0119) sztanca z plotami do powie\u015bci fantasy wypluwa z siebie mniej lub bardziej statyczny \u015bwiat, zagro\u017cony przez Wielkie Z\u0142o! Wtedy pojawiaj\u0105 si\u0119 bohaterowie, kt\u00f3rzy dzi\u0119ki heroicznym czynom i czystym sercom zapobiegaj\u0105 niebezpiecze\u0144stwu i wszystko wraca do normy. O ile za Campbellem (z kt\u00f3rego zrzynaj\u0105 wszyscy od Lucasa po Terfk\u0119) bohater przechodzi pewna drog\u0119 i przemian\u0119 to \u015bwiat pozostaje mniej wi\u0119cej taki sam. Ch\u0119\u0107 zmiany&nbsp; to zuo, a konserwatyzm triumfuje.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;9. A mo\u017ce troch\u0119 poudajemy<\/h2>\n\n\n\n<p>Zosta\u0142a nam jeszcze trzecia mo\u017cliwo\u015b\u0107. Mo\u017ce nie chodzi o fantastyk\u0119 jako zbi\u00f3r tekst\u00f3w kultury, ale o fandom. Mo\u017ce nieistotne czy Jakub W\u0119drowycz jest polityczny (a jest), ale chodzi o to, \u017ce jak spotykamy si\u0119 na konwencie czy na f\u0105pa\u017cu to nie powinni\u015bmy o tym rozmawia\u0107? Zostawi\u0107 polityk\u0119 za drzwiami?<\/p>\n\n\n\n<p>Tak przynajmniej twierdz\u0105 dziady polskiej fantastyki. \u017be za ich czas\u00f3w to ho ho ho mo\u017cna by\u0142o si\u0119 nie zgadza\u0107, ale na konwencie to wszyscy byli\u015bmy kumplami i razem pili\u015bmy komuchy z solidaruchami. A potem przyszli millenialsi i wszystko popsuli.<\/p>\n\n\n\n<p>Twierdz\u0119, \u017ce to bullshit pomalowany nostalgi\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Znaczy nie w\u0105tpie, \u017ce pewnym ludziom wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce tak by\u0142o, ale to po prostu dlatego, \u017ce wykazywali si\u0119 selektywn\u0105 \u015blepot\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Wyobra\u017amy sobie sytuacj\u0119, kiedy siedmiu mud\u017cahedin\u00f3w siedzi przy stole i dyskutuje o tym, jakiej grubo\u015bci kija najlepiej u\u017cywa\u0107 do bicia \u017cony. Dla nich ta dyskusja jest sporem czysto technicznym, utylitarnym. Dla nas, patrz\u0105cych z zewn\u0105trz jej charakter jest prawnocz\u0142owieczy, a wi\u0119c polityczny. Przypuszczam, \u017ce podobnie dla \u017con rzeczonych mud\u017cahedin\u00f3w, ale ich do tego sto\u0142u nikt nie zaprosi\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p>Sytuacja, w kt\u00f3rej wydaje nam si\u0119, \u017ce nie rozmawiamy o polityce jest mo\u017cliwa tylko wtedy kiedy zostawimy w korytarzu osoby z innymi pogl\u0105dami, ewentualnie presj\u0105 spo\u0142eczn\u0105 sprawimy, \u017ce zamkn\u0105 japy i nie b\u0119d\u0105 przeszkadza\u0107, kiedy starsi rozmawiaj\u0105. Albowiem jak wspomina\u0142em wcze\u015bniej, nierozmawianie o polityce to rodzaj przywileju. Kiedy kto\u015b og\u0142asza, \u017ce jego fanpej b\u0119dzie wolny od polityki to tak naprawd\u0119 ka\u017ce pewnej grupie czeka\u0107 w korytarzu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">10. Dawno odwo\u0142any koniec historii<\/h2>\n\n\n\n<p>Na koniec pokusz\u0119 si\u0119 o diagnoz\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Mam wra\u017cenie, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy krzycz\u0105 \u201eNie chcemy polityki w fantastyce\u201d s\u0105 pogrobowcami \u017ale zrozumianego Fukuyamy. Ukszta\u0142towali si\u0119 w bardzo specyficznych latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Kiedy to wszystkim si\u0119 wydawa\u0142o, \u017ce polityka i historia si\u0119 sko\u0144czy\u0142y. Jedna opcja wygra\u0142a na zawsze i nie trzeba b\u0119dzie ju\u017c wybiera\u0107, jak ma wygl\u0105da\u0107 \u015bwiat. Teraz, zamiast polityk\u00f3w b\u0119d\u0105 nami rz\u0105dzi\u0107 technokraci, kt\u00f3rzy w ramach liberalnego paradygmatu b\u0119d\u0105 tuningowa\u0107 szczeg\u00f3\u0142y, tak \u017ceby kopa\u0107 PKB, jak najbardziej efektywnie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u015awiat raz za razem pokazuje jednak, \u017ce tak nie jest. Od kolejnych kryzys\u00f3w ekonomicznych, do wojny na Ukrainie \u2013 historia jako\u015b nie chce si\u0119 sko\u0144czy\u0107. Mimo to ta wizja nie chce umrze\u0107. Pog\u00f3d\u017amy si\u0119 z tym, \u017ce to by\u0142a iluzja.<\/p>\n\n\n\n<p>Je\u017celi wci\u0105\u017c upieracie si\u0119 \u017ce fantastyka powinna by\u0107 wolna od polityki, wsi\u0105d\u017acie do wehiku\u0142u czasu \u2014 jeste\u015bmy w ko\u0144cu zajmujemy si\u0119 tu fantastyk\u0105 i cofnijcie si\u0119 par\u0119 lat, \u017ceby powiedzie\u0107 Le Guin albo nawet Vernowi z jego antyimperialistycznym kapitanem Nemo, \u017ce maj\u0105 trzyma\u0107 polityk\u0119 z dala od hobby. Z ch\u0119ci\u0105 zobacz\u0119, jak \u015bmiej\u0105 si\u0119 wam w twarz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wersja tekstowa mojej prelekcji z konwentu Zjava 2023. Przerobiona p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c na wideoesej.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1025,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[168,175,31],"class_list":["post-1024","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felietony","tag-fantastyka","tag-ksiazki-2","tag-lewactwo"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1024","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1024"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1024\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1038,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1024\/revisions\/1038"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1025"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1024"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1024"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1024"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}