{"id":1292,"date":"2024-10-06T19:00:00","date_gmt":"2024-10-06T17:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/?p=1292"},"modified":"2024-10-05T16:30:39","modified_gmt":"2024-10-05T14:30:39","slug":"pozytek-z-mamutow-i-miliarderow-czyli-wsciek-magdalena-salik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/?p=1292","title":{"rendered":"Po\u017cytek z mamut\u00f3w i miliarder\u00f3w czyli: W\u015bciek, Magdalena Salik"},"content":{"rendered":"\n<p>W pierwszej scenie widzimy mamuta, wskrzeszonego i wydartego poprzednim milleniom dzi\u0119ki technologii. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej ginie jeden z najwi\u0119kszych technologicznych magnat\u00f3w tego \u015bwiata, taki Zuckerberg ze spi\u0142owanymi numerami seryjnymi. Chcia\u0142bym powiedzie\u0107, \u017ce niczym u Hitchcocka potem napi\u0119cie ro\u015bnie, ale nie. Przez reszt\u0119 ksi\u0105\u017cki mierzymy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z konsekwencjami tych wydarze\u0144. \u201eW\u015bciek\u201d to ambitne SF o przysz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra jest tu\u017c za rogiem. W centrum jest trwaj\u0105ca katastrofa klimatyczna, ale to nie jest jedyny w\u0105tek.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Po\u017cytek z mamut\u00f3w i miliarder\u00f3w czyli: W\u015bciek, Magdalena Salik\" width=\"629\" height=\"354\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/o2oTgIf9amA?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Bohaterki&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>We \u201eW\u015bcieku\u201d mamy dwie grupy bohaterek. Na pierwszy plan wybija si\u0119 para naukowc\u00f3w, kt\u00f3ra zosta\u0142a rzucona w centrum tych wydarze\u0144, ona sklonowa\u0142a mamuty, on organizowa\u0142 protesty przy ostatnich lodowcach. To ma\u0142\u017ce\u0144stwo w ostatnim stadium rozpadu wybija si\u0119, poniewa\u017c oni i ich relacja s\u0105 doskonale napisani. On emocjonalny, ona bardziej racjonalna, krzywdz\u0105 si\u0119 wzajemnie, ale s\u0105 ze sob\u0105 tak zro\u015bni\u0119ci, \u017ce razem dzia\u0142aj\u0105 du\u017co lepiej. Ta toksyczna, wsp\u00f3\u0142zale\u017cna relacja to najlepszy element tej ksi\u0105\u017cki, olbrzymi progres w pisaniu postaci w stosunku do P\u0142omienia.<\/p>\n\n\n\n<p>Na drugim planie mamy dwie siostry, kt\u00f3re z pomoc\u0105 trzeciej osoby zawi\u0105zuj\u0105 spisek. Zbieraj\u0105 olbrzymie ilo\u015bci danych i dzi\u0119ki sprytnym algorytmom uk\u0142adaj\u0105 Plan. Plan zak\u0142ada seri\u0119 chirurgicznych zmian i uderze\u0144, kt\u00f3re skoordynowane zawr\u00f3c\u0105 \u015bwiat znad kraw\u0119dzi zag\u0142ady klimatycznej. Ta grupa postaci jest napisana znacznie s\u0142abiej. Mimo i\u017c domy\u015blam si\u0119, czemu s\u0105 tak na si\u0142\u0119 udziwnione, to jednak nie potrafi\u0105 uciec od sztampy.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Akcja<\/h3>\n\n\n\n<p>Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki rozpadaj\u0105ce si\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144stwo naukowczyni i aktywisty pr\u00f3buje zorientowa\u0107 si\u0119, o co chodzi, i odzyska\u0107 inicjatyw\u0119 w dziwnej grze, w kt\u00f3r\u0105 zostali wpl\u0105tani. Kto liczy na spektakularne po\u015bcigi i strzelaniny \u2013 zawiedzie si\u0119, to nie jest ksi\u0105\u017cka akcji w tym znaczeniu. Na par\u0119 rzeczy jednak warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Rzadko, zdarza si\u0119, \u017ceby relacja bohaterowie \u2014 social media by\u0142a tak dobrze opisana. Jest ich tutaj du\u017co, bohaterowie aktywnie z nich korzystaj\u0105, Dagan jest od nich wr\u0119cz uzale\u017cniony, i \u201epi\u0119knie\u201d t\u0142umaczy to swoim aktywizmem. Kawa\u0142 dobrej roboty.<\/p>\n\n\n\n<p>Katastrofy klimatycznej niby tu pe\u0142no, a jakoby nikogo nie by\u0142o. Troch\u0119 nie widzimy tu niestety prawie \u017cadnych efekt\u00f3w globalnego przegrzania, przez co mam wra\u017cenie, stawka gdzie\u015b znika. Nieszcz\u0119sne mamuty, kt\u00f3rymi mocno by\u0142a reklamowana ta ksi\u0105\u017cka, jawi\u0105 si\u0119 jako rozpaczliwe trzymanie si\u0119 \u015bwiata, kt\u00f3rego dawno nie ma i niewiele pozatym.<\/p>\n\n\n\n<p>Na koniec jeszcze powiem, \u017ce w\u0105tek z bardzo gro\u017anym przest\u0119pca poszukiwanym przez Interpol, kt\u00f3ry ma w\u0105ty do naszych bohater\u00f3w, wydaje mi si\u0119 totalnie niedopasowany do reszty tematyki, zgrzyta na \u0142\u0105czeniu i mimo i\u017c w drugiej cz\u0119\u015bci ksi\u0105\u017cki to on bierze na siebie ci\u0119\u017car posuwania fabu\u0142y do przodu, wydaje si\u0119 przyklejony do niej silvertejpem.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">J\u0119zyk<\/h3>\n\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce troch\u0119 kuleje tutaj j\u0119zyk. Zw\u0142aszcza kiedy autorka pr\u00f3buje na\u015bladowa\u0107 m\u00f3wienie korpo-polskim, brzmi to s\u0142abo i mocno sztucznie. Po doj\u015bciu do ko\u0144ca\u2026 hmm nie jestem pewien. Je\u017celi to ze wzgl\u0119du na &lt;spoiler&gt; mia\u0142o brzmie\u0107 sztucznie to chy\u0142\u0119 kapelusza przed przemy\u015blno\u015bci\u0105 autorki. Je\u017celi to po prostu pr\u00f3ba emulacji slangu to sza\u0142u nie ma. Tak czy inaczej, Salik jest sprawniejsza na poziomie fabu\u0142y i sceny ni\u017c na poziomie pojedynczych zda\u0144.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Fina\u0142<\/h3>\n\n\n\n<p>\u201eW\u015bciek\u201d to jak sama nazwa wskazuje ksi\u0105\u017cka o gniewie. Gniewie wyrastaj\u0105cym z bezradno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 odczuwamy, patrz\u0105c na publikacj\u0119 kolejnych raport\u00f3w i kolejne rzeki wyst\u0119puj\u0105ce z brzeg\u00f3w. Gniewie, kt\u00f3ry pojawia si\u0119, kiedy zestawiamy to z ca\u0142kowitym brakiem ch\u0119ci zrobienia z tym czegokolwiek ze strony rz\u0105d\u00f3w i elit. Doskonale maluje postawy ludzi zawiedzionych, wypalonych i przera\u017conych. Na koniec wreszcie przynosi rozwi\u0105zanie. I to rozwi\u0105zanie wydaje mi si\u0119 zupe\u0142nie niepasuj\u0105ce do tytu\u0142u. Zak\u0142ada bowiem \u017ce wszyscy z\u0142api\u0105 si\u0119 za r\u0119ce, za\u015bpiewaj\u0105 kumbaya i moc\u0105 przyja\u017ani (ze wsparciem najwi\u0119kszej kampanii reklamowej na \u015bwiecie) nagle zaczn\u0105 robi\u0107 wszystko, co trzeba.<\/p>\n\n\n\n<p>Brakuje mu rozbudowania z \u201eMinisterstwa przysz\u0142o\u015bci\u201d Kima Stanleya Robinsona, czy realno\u015b\u0107 ma\u0142ych krok\u00f3w z \u201eLost Cause\u201d Doctorowa. Wydaje si\u0119 bardzo mi\u0119kkie i pluszowe jak na odpowied\u017a na w\u015bciek. Je\u017celi jest takie by design, to nie wiem czemu. Je\u017celi nie, to autorce zdecydowanie zabrak\u0142o odwagi. A mo\u017ce to tylko kwestia punktu odniesienia? Mo\u017ce dla mnie, kt\u00f3ry czyta r\u00f3\u017cne radykalne (eko)fikcje od lat, wydaje si\u0119 do mia\u0142kie, ale cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry wiedz\u0119 o \u015bwiecie czerpi\u0119 z TVN-u i naprawd\u0119 przejmuje si\u0119 klimatem, to wstrz\u0105\u015bnie? Tak czy inaczej, warto.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Spoilery<\/h3>\n\n\n\n<p>Uwaga, mocne spoilery przed nami! W finale okazuje si\u0119, \u017ce \u201etadaam\u201d Ta knuj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 naszych bohater\u00f3w z wielkim planem to sztuczne inteligencje, kt\u00f3re od pocz\u0105tku do ko\u0144ca wszystko ukartowa\u0142y i nasi g\u0142\u00f3wni bohaterowie byli ca\u0142y czas nie\u015bwiadomymi pionkami w ich grze.<\/p>\n\n\n\n<p>Pomys\u0142 na te sztuczne inteligencje, kt\u00f3re chc\u0105 ocali\u0107 \u015bwiat, \u017ceby dalej dostarcza\u0142 im danych, jest super, to jest \u015bwie\u017cy \u015bwietny pomys\u0142 buduj\u0105cy na najlepszych tradycjach science fiction. Normalnie ponarzeka\u0142bym tutaj na to, \u017ce znowu mamy bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy nic nie mog\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Rozumiem jednak, jak autorce to wszystko spina si\u0119 w ca\u0142o\u015b\u0107. Depresja klimatyczna, bezradno\u015b\u0107 prowadz\u0105ca do punktu, w kt\u00f3rym nie mo\u017cemy robi\u0107 nic innego ni\u017c w\u015bcieka\u0107. To pesymistyczna wizja \u015bwiata, kt\u00f3ra jest zarazem bardzo prawdziwa i podst\u0119pnie fa\u0142szywa.<\/p>\n\n\n\n<p>Uwa\u017cam j\u0105 w kontek\u015bcie katastrofy klimatycznej za troch\u0119 niebezpieczna \u2014 bo jeszcze co\u015b mo\u017cemy my jako ludzie. M\u00f3wi\u0105c brutalnie, nie powinni\u015bmy liczy\u0107 na to, \u017ce naszych szkodnik\u00f3w pozb\u0119d\u0105 si\u0119 za nas sztuczne inteligencje. Tylko g\u0142osowa\u0107 na partie, kt\u00f3re obiecuj\u0105, \u017ce ich opodatkuj\u0105 i ustawi\u0105 do pionu. Wypatrywanie zbawienie w AI jest o tyle smutne, \u017ce ilo\u015b\u0107 spalanego przez nie pr\u0105du stawa je raczej w kategorii problemu ni\u017c rozwi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Podsumowanie<\/h3>\n\n\n\n<p>\u201eWsciek\u201d to powie\u015b\u0107 klimatyczna na miar\u0119 naszych mo\u017cliwo\u015bci. Ma momenty, w kt\u00f3rych jest niesamowita. Niestety nie s\u0105 to te momenty, na kt\u00f3rych akurat mi najbardziej zale\u017cy. Niemniej jednak to bardzo dobra fantastyka, mocno osadzona w naszym \u015bwiecie i wyrastaj\u0105ca z realnych problem\u00f3w. Bardzo dobrze oddaje pejza\u017c dyskursu klimatycznego naszych czas\u00f3w, widzianego gdzie\u015b z niespecjalnie radykalnych pozycji.<\/p>\n\n\n\n<p>W Polsce takie ksi\u0105\u017cki wychodz\u0105 w homeopatycznej ilo\u015bci i dlatego naprawd\u0119 warto j\u0105 doceni\u0107, mimo i\u017c daje inne odpowiedzi ni\u017c te, kt\u00f3re chcia\u0142bym us\u0142ysze\u0107. To pewny kandydat do Zajdlowej nominacji, a i ze sporymi szansami na nagrod\u0119.Warto to przeczyta\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W pierwszej scenie widzimy mamuta, wskrzeszonego i wydartego poprzednim milleniom dzi\u0119ki technologii. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej ginie jeden z najwi\u0119kszych technologicznych magnat\u00f3w tego \u015bwiata, taki Zuckerberg ze spi\u0142owanymi numerami seryjnymi. Chcia\u0142bym powiedzie\u0107, \u017ce niczym u Hitchcocka potem napi\u0119cie ro\u015bnie, ale nie. Przez reszt\u0119 ksi\u0105\u017cki mierzymy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z konsekwencjami tych wydarze\u0144. \u201eW\u015bciek\u201d to ambitne SF o przysz\u0142o\u015bci, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1293,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[168,166],"class_list":["post-1292","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recenzje","tag-fantastyka","tag-literatura"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1292","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1292"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1292\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1294,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1292\/revisions\/1294"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1292"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1292"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1292"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}