{"id":1339,"date":"2025-04-15T07:25:21","date_gmt":"2025-04-15T05:25:21","guid":{"rendered":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/?p=1339"},"modified":"2025-04-15T07:25:21","modified_gmt":"2025-04-15T05:25:21","slug":"zdziwniej-i-zmroczniej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/?p=1339","title":{"rendered":"Zdziwniej i zmroczniej \u2013 Szarlatan i hermafrodyta"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Paciepna, pretensjonalna parodia powie\u015bci postgotyckiej.<\/h3>\n\n\n\n<p>W zapyzia\u0142ych i sk\u0105panych w mroku Tszczycach przecinaj\u0105 si\u0119 losy rodze\u0144stwa Kulwieckich, czarnoksi\u0119\u017cnika Zgorzelskiego, oraz trupy artystycznej prowadzonej przez demoniczn\u0105 pani\u0105 Paimon. Nad miasto nadci\u0105ga zag\u0142ada. Wracaj\u0105 stare demony, wieszczki widz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, a ludzie przegrywaj\u0105 w karty maj\u0105tki i paktuj\u0105 z diab\u0142em. Pod koniec akcja gwa\u0142townie przyspiesza, by w mocno kwasowo-onirycznej wizji znale\u017a\u0107 fina\u0142 na ksi\u0119\u017cycu.<\/p>\n\n\n\n<!--more-->\n\n\n\n<p>Autor deklaruje, \u017ce fabu\u0142a zosta\u0142a skonstruowana wed\u0142ug specyficznego uk\u0142adu kart tarota. To mi\u0142e, ale wola\u0142bym jednak, \u017ceby zosta\u0142a skonstruowana po prostu dobrze. Zw\u0142aszcza \u017ce miejscami wymaga pracy nawet na poziomie scen. Omdlewaj\u0105ca bohaterka przeskakuje nad nied\u017awiedziem na drabink\u0119, ci\u0119\u017car\u00f3wki pojawiaj\u0105 si\u0119 znik\u0105d, a bohater, kt\u00f3ry w jednej chwili siedzi przy stole, w drugiej jest umieraj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015awiat przedstawiony te\u017c m\u00f3g\u0142by mie\u0107 wi\u0119cej sensu. Niby w mie\u015bcie jest dworzec sterowc\u00f3w, ale do nast\u0119pnej wiochy nikt nigdy si\u0119 nie wybra\u0142. Wszyscy s\u0105 biedni, ale wsz\u0119dzie przewalaj\u0105 si\u0119 stosy z\u0142ota. Wreszcie nadchodzi apokalipsa, kt\u00f3ra objawia si\u0119 naj\u015bciem wilk\u00f3w. Rozumiem, \u017ce to nie jest ksi\u0105\u017cka o tym i ten zupe\u0142ny brak sp\u00f3jno\u015bci i wiarygodno\u015bci mnie specjalnie nie boli. By\u0107 mo\u017ce na jakim\u015b meta poziomie, kt\u00f3ry dost\u0119pny b\u0119dzie dla czytelnika, kt\u00f3ry rozgryzie wszystkie mistyczne nawi\u0105zania (do wielu scen s\u0105 przypisy<sup data-fn=\"fa3c18bd-21ef-40d5-9e92-f3ac8cf25824\" class=\"fn\"><a href=\"#fa3c18bd-21ef-40d5-9e92-f3ac8cf25824\" id=\"fa3c18bd-21ef-40d5-9e92-f3ac8cf25824-link\">1<\/a><\/sup> informuj\u0105ce, \u017ce to, co si\u0119 w\u0142a\u015bnie wydarzy\u0142o, jest nawi\u0105zaniem do takich czy innych obrz\u0119d\u00f3w) to si\u0119 w jak\u0105\u015b ca\u0142o\u015b\u0107 u\u0142o\u017cy, ale m\u00f3wi\u0105c szczerze, nic tam nie zach\u0119ci\u0142o mnie do tego, \u017ceby podj\u0105\u0107 ten wysi\u0142ek.<\/p>\n\n\n\n<p>Mo\u017ce wi\u0119c lepiej jest z bohaterami? Blurb obiecuje nam dwie narracje: Izabeli i Zgorzelskiego. Tyle \u017ce tak naprawd\u0119 dostajemy ksi\u0105\u017ck\u0119 o Mateuszu i Zgorzelskim. Izabela ma swoje dwie-trzy sceny, poza tym jest ubezw\u0142asnowolniona (albo martwa). Jej stosunek do brata potrafi si\u0119 zmieni\u0107 ze sceny na scen\u0119 o 180 stopni, bez \u017cadnego powodu. Tytu\u0142owa Sasha jest istot\u0105 zupe\u0142nie bez w\u0142a\u015bciwo\u015bci, istniej\u0105c\u0105 wy\u0142\u0105cznie jako obiekt my\u015bli i dzia\u0142a\u0144 szarlatana. Mateusz z kolei kr\u0119ci si\u0119 po kartach powie\u015bci, wpierw pr\u00f3buj\u0105c pom\u00f3c siostrze, by po sekundzie o tym zapomnie\u0107 i rzuci\u0107 si\u0119 na z\u0142oto. Jedyna pe\u0142nokrwist\u0105 postaci\u0105 jest tu Zgorzelski, ale zn\u00f3w w swoich Faustowskich pragnieniach i paktach z demonem specjalnie \u015bwie\u017cy to on nie jest.<\/p>\n\n\n\n<p>Wszystko to zanurzone jest w polewie mistycyzmu, przedstawione w stylistyce powie\u015bci grozy z domieszk\u0105 weirdu i groteski rodem z koncertu Tiger Lillies. Estetyki mieszaj\u0105 si\u0119, bulgocz\u0105, a na wierzch wyp\u0142ywa g\u0142\u00f3wnie turpizm z makabr\u0105. G\u0142o\u015bno reklamowego w przedmowie erotyzmu nie ma wiele. Chyba \u017ce za w\u0105tek erotyczny uznamy sam fakt istnienia osoby interp\u0142ciowej, bo jej relacja ze Zgorzelskim to raczej studium obsesji ni\u017c czegokolwiek innego.<\/p>\n\n\n\n<p>Jest ona r\u00f3wnie\u017c niez\u0142ym podsumowaniem ca\u0142ej powie\u015bci. Zgorzelski nie radzi sobie z dualn\u0105, nieokre\u015blon\u0105 natur\u0105 Sashy. Rozpaczliwie pr\u00f3buje zmusi\u0107 t\u0119 osob\u0119, by zdecydowa\u0142a si\u0119 na kt\u00f3r\u0105\u015b ze stron spektrum. Prowadzi to do jej \u015bmierci i wewn\u0119trznego rozpadu czarnoksi\u0119\u017cnika, zako\u0144czonego jego upadkiem. Rzeczywisto\u015b\u0107 jest dziwna, niepoznawalna, a pr\u00f3ba katalogowania jej prowadzi do samych nieszcz\u0119\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>J\u0119zyk tej ksi\u0105\u017cki jest bardzo specyficzny. Gdzie autor mo\u017ce u\u017cy\u0107 prostego wyrazu, u\u017cyje archaizmu na siedem sylab, kt\u00f3rego trzeba szuka\u0107 w s\u0142owniku. Gdzie mo\u017ce u\u017cy\u0107 jednego s\u0142owa, u\u017cyje pi\u0119ciu. S\u0105 tu zdania tak d\u0142ugie, \u017ce redaktor odpad\u0142 w po\u0142owie i dlatego druga cz\u0119\u015b\u0107 nijak ma si\u0119 gramatycznie do pierwszej. Wsz\u0119dzie pe\u0142no wielopi\u0119trowych metafor i rozbuchanych zwrot\u00f3w czerpi\u0105cych z r\u00f3\u017cnych rejestr\u00f3w. Mo\u017cna to cz\u0119\u015bciowo t\u0142umaczy\u0107 stylizacj\u0105 na XIX powie\u015b\u0107, ale to stylizacja, kt\u00f3ra wyrwa\u0142a si\u0119 spod kontroli i napompowana erudycj\u0105 autora przys\u0142ania sedno tekstu. Istniej\u0105 z pewno\u015bci\u0105 czytelnicy, kt\u00f3rym taki styl si\u0119 podoba. Mo\u017cna nawet powiedzie\u0107, \u017ce to proza, kt\u00f3ra pr\u00f3buje flirtowa\u0107 z poezj\u0105. Mo\u017cliwe, ale robi to tak nieudolnie, \u017ce ko\u0144czy w s\u0105dzie ze spraw\u0105 o molestowanie.<\/p>\n\n\n\n<p>Ci\u0119\u017cko recenzowa\u0107 tekst, kt\u00f3ry jak \u201eSzarlatan\u2026\u201d jest zawini\u0119ty w siedemna\u015bcie warstw postironii. Wszystko tu jest \u201eHa, ha, to tylko na serio\u201d. Je\u017celi zarzuc\u0119, \u017ce wszystko jest przerysowane i nie trzyma si\u0119 kupy, us\u0142ysz\u0119, \u017ce to przecie\u017c parodia (fakt, \u017ce ci\u0119\u017cko na serio traktowa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119, gdzie w pierwszej scenie bohaterowie dos\u0142ownie taplaj\u0105 si\u0119 w krwi szczeniaczk\u00f3w). Je\u017celi spytam czego to parodia albo napisz\u0119, \u017ce ten humor to ma\u0142o \u015bmieszny (tak, \u015bmia\u0142em si\u0119, kiedy bohater \u201eszar\u017cowa\u0142 powoli, jak ma\u0142a podwodna torpeda\u201d, ale mo\u017cliwe, \u017ce niezgodnie z intencj\u0105 autora) obro\u0144cy powiedz\u0105, \u017ce nie rozumiem konwencji, nawi\u0105za\u0144 i planu. Parodia Schr\u00f6dingera.<\/p>\n\n\n\n<p>Jako m\u0142ody cz\u0142owiek du\u017co gra\u0142em w erpegi \u015awiata Mroku, zw\u0142aszcza w Wampira. Ukuli\u015bmy wtedy ze znajomymi s\u0142owo \u201epaciepny\u201d, co znaczy mroczny a\u017c do \u015bmieszno\u015bci. Taki w\u0142a\u015bnie jest \u201eSzarlatan i hermafrodyta\u201d. B\u0119dzie idealny dla nastolatk\u00f3w pierwszy raz szukaj\u0105cych czego\u015b poza estetyk\u0105 biurowej klasy \u015bredniej, zafascynowanych mrokiem i okultyzmem. Pozosta\u0142ym odradzam.<br><br><strong>Szarlatan i hermafrodyta<br><\/strong>Bartosz Ejzak<br>Wydawnictwo IX<\/p>\n\n\n<ol class=\"wp-block-footnotes\"><li id=\"fa3c18bd-21ef-40d5-9e92-f3ac8cf25824\">\u00a0Drogi autorze, je\u017celi potrzebujesz oznacza\u0107 swoje sprytne nawi\u0105zanie przypisem, to jest ono ma\u0142o sprytne. Na dodatek, je\u017celi po prostu informujesz, \u017ce \u201eto nawi\u0105zuje do rytua\u0142\u00f3w chaldejskich\u201d, ale nie podajesz jakich rytua\u0142\u00f3w i w jaki spos\u00f3b, to taki przypis s\u0142u\u017cy wy\u0142\u0105cznie pomachaniu w\u0142asnym oczytaniem, a nie poinformowaniu czytelnika o czymkolwiek.<br> <a href=\"#fa3c18bd-21ef-40d5-9e92-f3ac8cf25824-link\" aria-label=\"Przejd\u017a do przypisu 1\">\u21a9\ufe0e<\/a><\/li><\/ol>\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Paciepna, pretensjonalna parodia powie\u015bci postgotyckiej. W zapyzia\u0142ych i sk\u0105panych w mroku Tszczycach przecinaj\u0105 si\u0119 losy rodze\u0144stwa Kulwieckich, czarnoksi\u0119\u017cnika Zgorzelskiego, oraz trupy artystycznej prowadzonej przez demoniczn\u0105 pani\u0105 Paimon. Nad miasto nadci\u0105ga zag\u0142ada. Wracaj\u0105 stare demony, wieszczki widz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107, a ludzie przegrywaj\u0105 w karty maj\u0105tki i paktuj\u0105 z diab\u0142em. Pod koniec akcja gwa\u0142townie przyspiesza, by w mocno [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1340,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"[{\"content\":\"\u00a0Drogi autorze, je\u017celi potrzebujesz oznacza\u0107 swoje sprytne nawi\u0105zanie przypisem, to jest ono ma\u0142o sprytne. Na dodatek, je\u017celi po prostu informujesz, \u017ce \u201eto nawi\u0105zuje do rytua\u0142\u00f3w chaldejskich\u201d, ale nie podajesz jakich rytua\u0142\u00f3w i w jaki spos\u00f3b, to taki przypis s\u0142u\u017cy wy\u0142\u0105cznie pomachaniu w\u0142asnym oczytaniem, a nie poinformowaniu czytelnika o czymkolwiek.<br>\",\"id\":\"fa3c18bd-21ef-40d5-9e92-f3ac8cf25824\"}]"},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-1339","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recenzje"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1339","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1339"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1343,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1339\/revisions\/1343"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kolekniewiary.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}